سياسى و يا نظامى صورت پذيرفت و بلافاصله پس از استقلال در سرزمين‌هاى تحت استعمار ، گريبان مسلمانان را گرفت . از آنجا كه شرح اين موضوع ، حايز اهميت بسيار است ، در فصول بعدى بدان خواهيم پرداخت . خودآزمايى 1 . به نظر شما سودمندى تاريخ در چيست و يك ملت چرا به تاريخ نياز دارد ؟ 2 . سودمندى مطالعه تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامى در چيست و چگونه مىتوان از اين تاريخ براى بازسازى هويت مسلمانان بهره جست ؟ 3 . مراحل شكل‌گيرى تمدن را به اختصار توضيح دهيد . 4 . اركان اصلى تمدن را نام ببريد و عوامل مؤثر در بقا و تداوم آن را به اختصار توضيح دهيد . 5 . شاخصه‌هاى تمدن را نام بريد و بنويسيد اهميت مطالعه شاخصه‌هاى تمدنى در چيست ؟ 6 . عوامل مؤثر در پيشرفت تمدن‌ها كدام‌اند ؟ 7 . عوامل مؤثر در انحطاط تمدن‌ها را نام بريد و هريك را به‌اجمال توضيح دهيد . 8 . چگونه فرهنگ مىتواند مبناى بسيارى از انديشه‌هاى معنوى بشر را تشكيل دهد ؟ توضيح دهيد . 9 . ضمن توضيح فرايند فرهنگ‌پذيرى ، عواملى را كه مىتواند به ارتباط فرهنگى بينجامد ، بيان كنيد . 10 . هشت ويژگى و شاخصهء فرهنگ را بنويسيد . 11 . عناصر موجِد فرهنگ كدام‌اند . 12 . چه عواملى در پايايى فرهنگ مؤثراند ؟ 13 . تفاوت ميان فرهنگ و تمدن در چيست ؟ آنها را به اختصار توضيح دهيد . 14 . ضمن بيان چهار نظريه رايج در مورد رابطه فرهنگ و تمدن ، آنها را با هم مقايسه كنيد . فعاليت دانشجويى 1 . تحقيق كنيد چه ضرورتى دارد ميان فرهنگ و تمدن يك جامعه تناسب برقرار باشد و در صورت رشد يكى نسبت به ديگرى ، چه اتفاقى خواهد افتاد ؟ ضمن ترسيم چنين شرايطى ، نتايج حاصل از تحقيقات خود را در كلاس بيان كنيد .